De moderne kanarie: draagbare gasmeetapparatuur

Of het nu gaat om de chemische industrie, energie- en nutsvoorzieningen, zuiverings- en afvalwaterinstallaties, biogasinstallaties of werkzaamheden in schachten, tanks en silo’s – overal waar gassen ontstaan, worden gebruikt, opgeslagen of vrij kunnen komen, speelt gasmeettechniek een belangrijke rol. Ook bij onderhouds- en reparatiewerkzaamheden en bij brandweerinzetten wordt deze techniek ingezet om potentiële gevaren tijdig te herkennen.

Gassen kunnen aanzienlijke risico's vormen voor werknemers en het milieu. Giftige of schadelijke gassen kunnen tot vergiftiging leiden, brandbare gassen kunnen explosieve atmosferen vormen en een te laag zuurstofgehalte kan, met name in gesloten of slecht geventileerde ruimtes, levensgevaarlijk zijn. Betrouwbare gasmonitoring helpt om dergelijke gevaren tijdig te herkennen en passende beschermingsmaatregelen te nemen.

Zo levert gasmeettechniek een wezenlijke bijdrage aan de arbeids- en milieuveiligheid. Hiermee kunnen gasconcentraties gericht worden bewaakt, lekken vroegtijdig worden opgespoord en werknemers worden beschermd tegen onzichtbare gevaren.

Gevaren herkennen voordat ze ontstaan: het belang van gasdetectoren

Een gasdetector is een meetapparaat dat de aanwezigheid van bepaalde gassen in de omgeving detecteert en de concentratie ervan kan bewaken. Op het gebied van arbeidsveiligheid vormen gasdetectoren een belangrijk onderdeel van veiligheidsconcepten, met name in ruimtes waar gevaarlijke gassen kunnen ontsnappen, ontstaan of zich ophopen. Als een kritische concentratie wordt gedetecteerd, kan het apparaat een optisch, akoestisch of trillingsalarm activeren. Werknemers worden hierdoor tijdig gewaarschuwd en kunnen passende beschermingsmaatregelen nemen of de gevaarlijke zone verlaten.

Moderne gasmeettechniek kan daarbij nog een stap verder gaan: dankzij netwerkverbonden gasdetectoren kan relevante informatie ook buiten het directe werkgebied beschikbaar worden gesteld. Zo kunnen verantwoordelijken bijvoorbeeld de veiligheidsstatus van medewerkers en werkgebieden centraal en in realtime inzien en bij kritieke gebeurtenissen sneller reageren. De nieuwe ALTAIR io™ 6 multigasdetector van MSA beschikt bijvoorbeeld over een LTE-M-verbinding, GPS en een directe koppeling met de MSA Grid-software. Hierdoor kunnen onder andere medewerkers en veiligheidszones in realtime worden bewaakt en kunnen apparaatgegevens centraal worden geregistreerd en beheerd.

Het belang van gasdetectie ligt vooral in het feit dat veel gevaarlijke gassen niet betrouwbaar met de menselijke zintuigen kunnen worden waargenomen. Tegelijkertijd kunnen ze al bij relatief lage concentraties schadelijk voor de gezondheid of levensgevaarlijk zijn.

Afhankelijk van de toepassing worden verschillende sensortechnologieën ingezet. Hiertoe behoren bijvoorbeeld elektrochemische sensoren, infraroodsensoren, sensoren voor brandbare gassen, foto-ionisatiedetectoren (PID), ultrasone sensoren en halfgeleidersensoren. Welke technologie geschikt is, hangt onder andere af van het te bewaken gas en de omstandigheden op de toepassingslocatie.

Welke gassen kunnen een gevaar vormen?

In veel industrietakken richt gasdetectie zich op enkele bijzonder relevante gassen en gasgroepen. Hiertoe behoren vooral brandbare gassen, met name koolwaterstoffen, waarbij zelfs geringe concentraties al een brand- of explosiegevaar kunnen vormen. Ook de bewaking van zuurstof (O₂) is van groot belang, aangezien zowel zuurstofgebrek als een verhoogde zuurstofconcentratie gevaarlijke situaties zoals verstikking of explosies kan veroorzaken. Tot de vaak gemonitorde giftige gassen behoren bovendien waterstofsulfide (H₂S) en koolmonoxide (CO). Afhankelijk van de branche en de werkomgeving kunnen daarnaast nog andere gassen relevant zijn, bijvoorbeeld ammoniak (NH₃), chloor (Cl₂), kooldioxide (CO₂) of vluchtige organische stoffen (VOS). Welke gassen daadwerkelijk moeten worden bewaakt, hangt altijd af van de gebruikte stoffen, de werkprocessen en de betreffende risicobeoordeling.

Wat een geschikte gasdetector kenmerkt

Afhankelijk van het toepassingsgebied, het beschikbare budget en de bedrijfsvoorschriften kunnen de eisen aan een gasdetector verschillen. Bij de keuze moet echter rekening worden gehouden met enkele fundamentele criteria. Daartoe behoort in de eerste plaats de reactietijd van de sensoren, aangezien gevaarlijke gasconcentraties zo snel mogelijk moeten worden gedetecteerd. Even belangrijk zijn een hoge meetnauwkeurigheid en langdurige stabiliteit van de sensoren, zodat de meetresultaten ook over een langere periode betrouwbaar blijven.