De onzichtbare fout bij ademhalingsmaskers Waarom de pasvormtest cruciaal is voor de veiligheid

De beschermende werking van een ademhalingsmasker hangt niet alleen af van het filter, maar vooral van hoe goed het masker op het gezicht aansluit. Zelfs een hoogwaardig masker biedt onvoldoende bescherming als er kleine openingen ontstaan tussen het masker en de huid. Precies hier komt de aansluitproef, ook wel fit-test genoemd, om de hoek kijken. Deze zorgt ervoor dat het masker goed bij de betreffende persoon past en dat er in het dagelijks leven geen ongefilterde lucht kan binnendringen. Zonder deze test blijft er een belangrijk risico bestaan dat in geval van nood gevaarlijk kan worden.

Wettelijke vereisten en veiligheidstechnische classificatie

De pasvormtest wordt uitdrukkelijk aanbevolen als een belangrijk onderdeel van een effectief ademhalingsbeschermingsprogramma. Regelgeving zoals de DGUV-regel 112-190 en de DIN ISO 16975-3 geven daarbij duidelijke richtlijnen over hoe ademhalingsbescherming correct moet worden gebruikt en hoe fit-tests moeten worden uitgevoerd. Ze zorgen ervoor dat de test volgens uniforme en traceerbare procedures verloopt.

In de praktijk betekent dit: ook al is er geen algemene verplichting, toch moet er een fit-test worden uitgevoerd voordat een ademhalingsmasker voor het eerst wordt gebruikt. Bovendien is het verstandig om de test te herhalen als er iets verandert – bijvoorbeeld bij een nieuw maskermodel, bij veranderingen in de gezichtsvorm of wanneer er aanvullende beschermingsuitrusting wordt gedragen.

	Aanbevolen onderdeel van het ademhalingsbeschermingsprogramma
	Voorschriften volgens DGUV 112-190 & DIN ISO 16975-3
	Uniforme testprocedures
	Aanbevolen om voor het eerste gebruik een pasvormtest uit te voeren
	Herhaling bij wijzigingen

Factoren die de afdichting beïnvloeden

De kwaliteit van de afdichting kan worden beïnvloed door talrijke factoren die in de praktijk vaak worden onderschat. Bijzonder doorslaggevend is daarbij alles wat te maken heeft met haargroei in het gebied van de afdichtingslijn: al een paar baardstoppels kunnen ervoor zorgen dat het masker niet meer goed afdicht. Hetzelfde geldt voor veel andere soorten baarden, bakkebaarden of een laag gelegen haarlijn, aangezien deze gebieden het afdichtingsvlak onderbreken en kleine lekken kunnen veroorzaken.

Ook lichamelijke veranderingen spelen een rol, bijvoorbeeld door gewichtstoename of -afname of door medische ingrepen. Daarnaast beïnvloeden individuele kenmerken zoals littekens of piercings de pasvorm van het masker. Al deze factoren kunnen ertoe leiden dat het ademhalingsmasker niet meer optimaal aansluit, waardoor de beschermende werking wordt beperkt.

	Gezichtsbeharing
	Gewichtstoename of -afname
	Medische ingrepen
	Littekens
	Piercings

Het correct gebruik van het masker is natuurlijk ook van cruciaal belang. Kleine fouten bij het opzetten, zoals een ongelijkmatig aangetrokken hoofdband, kunnen leiden tot aanzienlijke lekken.

3M Duitsland biedt verschillende instructies voor het opzetten aan om het juiste gebruik van ademhalingsmaskers te ondersteunen. Hiertoe behoren aansprekende video's en overzichtelijke posters die stap voor stap laten zien hoe maskers correct worden gedragen. Een voorbeeld is de handleiding voor het correct opzetten van de 9300+-serie.

De afdichtingstest – het verloop van een fit-test in de praktijk

Het fundamentele doel van een fit-test is het controleren van de kwaliteit van de afdichting tussen het masker en het gezicht. Daarbij wordt onderzocht of er tijdens typische bewegingen en ademhalingssituaties lucht langs het masker kan stromen. De test geeft dus niet alleen een statische toestand weer, maar houdt ook rekening met realistische belastingen zoals hoofdbewegingen of diep ademhalen.

In de praktijk onderscheidt men daarbij twee methoden, die qua aanpak duidelijk van elkaar verschillen, maar beide voortkomen uit dezelfde veiligheidsgedachte.

Kwalitatieve afdichtingstest – waarneming als meetinstrument

Bij de kwalitatieve dichtheidstest wordt gewerkt met een test-aerosol dat een zoete of bittere smaak heeft. Terwijl je het ademhalingsmasker draagt en daarbij verschillende bewegingen en ademhalingspatronen uitvoert, wordt een teststof, bijvoorbeeld bananenolie, in de omgeving verspreid. Zodra je een smaak waarneemt, wordt dit beschouwd als een aanwijzing dat het masker niet voldoende dicht aansluit.

Deze procedure is relatief eenvoudig en snel uit te voeren en is met name geschikt voor halfgelaatsmaskers of wegwerpademhalingsmaskers. De evaluatie is echter gebaseerd op uw subjectieve waarneming, wat bepaalde beperkingen met zich meebrengt. Toch is deze methode in veel werkgebieden ingeburgerd, omdat er geen ingewikkelde meettechniek voor nodig is en toch een hoog veiligheidsniveau mogelijk maakt.

Bekijk hier de video: 3M™ Kwalitatieve dichtheidstest (Engelse versie)

Kwantitatieve dichtheidstest – objectieve meting van lekkage

In tegenstelling tot de kwalitatieve methode maakt de kwantitatieve pasvormtest gebruik van meetapparatuur die de werkelijke deeltjesconcentratie binnen en buiten het masker vergelijkt. Hierdoor kan nauwkeurig worden vastgesteld of en in welke mate er lekkages aanwezig zijn. Deze methode is aanzienlijk objectiever en wordt met name toegepast bij volgelaatsmaskers of in risicovolle werkomgevingen waar maximale veiligheid vereist is.

De resultaten van deze meting leveren een zogenaamde fit-factor op, die aangeeft hoe goed het masker daadwerkelijk aansluit. Hoe hoger deze waarde is, hoe beter de bescherming. Deze objectieve meetmethode is vooral belangrijk waar zelfs de kleinste lekkages niet toelaatbaar zijn, bijvoorbeeld in industriële of laboratoriumomgevingen met een hoog risico.

Fit-test als onderdeel van een ademhalingsbeschermingsprogramma

De fit-test moet niet worden gezien als een eenmalige maatregel, maar als een vast onderdeel van een uitgebreid ademhalingsbeschermingsprogramma. Regelmatige herhalingen zijn noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de beschermende werking blijvend behouden blijft. In veel bedrijven worden daarom terugkerende testintervallen vastgesteld, die zijn afgestemd op de betreffende risicobeoordelingen.

Bovendien is de documentatie van de resultaten een belangrijk onderdeel, omdat deze in het kader van de voorschriften voor arbeidsveiligheid als bewijs dient. Een goed georganiseerd ademhalingsbeschermingsprogramma combineert dus technische tests, regelmatige controles en voortdurende training van de werknemers.

Voor uitgebreid advies kun je ons graag bereiken via het contactformulier of via e-mail.