IEC 61482
en het belang ervan voor de arbeidsveiligheid

Extreme hitte, drukgolven en gesmolten metaaldeeltjes – een storingsboog kan binnen de kortste keren levensgevaarlijke situaties veroorzaken. Des te belangrijker is geschikte persoonlijke beschermingsuitrusting. In de blog lees je wat de norm IEC 61482 voorschrijft, hoe beschermende kleding tegen storingsboog werkt en aan welke eisen deze moet voldoen.

Storingsbogen – een onderschat gevaar bij elektrische werkzaamheden

Werkzaamheden aan elektrische installaties behoren tot de activiteiten met bijzondere risico’s. Naast het gevaar van een elektrische schok bestaat er nog een ander aanzienlijk risico: de storingsboog.

Een storingsboog ontstaat wanneer elektrische energie ongecontroleerd via een geleidende verbinding tussen twee elektrische potentialen stroomt – bijvoorbeeld door een kortsluiting, een isolatiefout of een bedieningsfout. Daarbij kan binnen zeer korte tijd een extreem hete elektrische ontlading ontstaan. Er worden temperaturen van enkele duizenden graden Celsius bereikt, terwijl tegelijkertijd een drukgolf, intense lichtstraling, hete gassen en gesmolten metaaldeeltjes kunnen vrijkomen.

De gevolgen kunnen ernstige brandwonden en verwondingen zijn. Daarom is het dragen van de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) van bijzonder groot belang bij werkzaamheden waarbij een risico op een storingsboog bestaat. Hier komt de norm IEC 61482 om de hoek kijken.

Wat houdt IEC 61482 in?

De International Electrotechnical Commission (IEC) is een internationale normalisatie-organisatie die normen voor elektrotechniek en elektronica ontwikkelt. Op het gebied van arbeidsveiligheid definiëren IEC-normen onder andere de eisen en testprocedures voor PBM, zodat deze betrouwbare bescherming bieden tegen elektrische gevaren. Met name de norm IEC 61482 beschrijft eisen aan beschermende kleding die bescherming moet bieden tegen de thermische gevaren van een elektrische boog. Deze norm wordt echter niet alleen toegepast op jassen of broeken. Afhankelijk van het product en het gebruiksdoel kunnen ook andere onderdelen van de persoonlijke beschermingsuitrusting – zoals handschoenen of beschermkappen – volgens IEC 61482 worden getest. Zo ontstaat een op elkaar afgestemd beschermingssysteem dat verschillende lichaamsdelen beschermt tegen de extreme hitteontwikkeling van een storingslichtboog.

Beschermende kleding volgens IEC 61482 wordt bijvoorbeeld gebruikt door personen die werken in omgevingen waar een risico op een lichtboogongeval bestaat, waaronder:

• elektrische installaties,
• energievoorziening,
• schakelinstallaties,
• onderhouds- en reparatiewerkzaamheden aan elektrische installaties.

Aangezien de handen bij werkzaamheden aan elektrische installaties vaak direct in de gevarenzone bevinden, speelt ook handbescherming een belangrijke rol. Een voorbeeld van PBM met extra bescherming tegen storingslichtbogen zijn speciaal geteste elektricienhandschoenen:

Hoe beschermt PBM tegen een storingsboog?

Aan de hand van het voorbeeld van de elektricienhandschoen ActivArmr® RIG214Y kan goed worden aangetoond hoe PBM beschermt tegen de thermische effecten van een storingsboog.

Deze beschermende werking is te danken aan de eigenschappen van het gebruikte materiaal en de constructie van de handschoen. De RIG214Y is gemaakt van slijtvast natuurlijk rubberlatex, dat is ontworpen voor elektrische isolatie, flexibiliteit en een hoge duurzaamheid. Tegelijkertijd wordt de handschoen getest op zijn beschermende werking tegen de thermische effecten van een lichtboog.

Bij een storingslichtboog draagt de handschoen bij aan de bescherming via verschillende mechanismen:

• Vermindering van de warmteoverdracht:
  Het materiaal fungeert als een barrière tussen de warmtebron en de huid. Hierdoor wordt de overdracht van thermische energie vertraagd en wordt de belasting voor de hand verminderd.
• Beperking van de vlamverspreiding:
  Geschikte beschermingsmaterialen zijn zo ontworpen dat ze niet zomaar blijven branden en daardoor extra gevaren veroorzaken.
• Behoud van de beschermende functie bij hoge belasting:
  De geteste constructie zorgt ervoor dat de handschoen zijn beschermende werking binnen de gedefinieerde testvoorwaarden kan behouden.

Naast de bescherming tegen storingsboog voldoet de handschoen ook aan de eisen voor elektrisch isolerende beschermingshandschoenen volgens EN 60903. Hij combineert dus twee belangrijke beschermingsfuncties: hij draagt bij aan het verminderen van de hitte van een storingsboog en biedt bovendien bescherming door zijn elektrische isolatie bij werkzaamheden aan onder spanning staande installaties.

Maar zelfs een geteste handschoen met bescherming tegen storingslichtbogen is geen vervanging voor een risicobeoordeling of veilige werkmethoden. De keuze van de PBM moet altijd afgestemd zijn op de betreffende elektrische installatie, de mogelijke storingsenergie en de concrete werkzaamheden.

In veel werkomgevingen volstaat daarom één enkel PBM-product niet. Alleen de combinatie van op boogstroom geteste beschermende kleding, geschikte handbescherming en andere PBM’s draagt ertoe bij de thermische effecten van een storingsboog zo goed mogelijk te beperken.

Bij kleding die aan meerdere normen voldoet, moet er bovendien op worden gelet dat jas, broek en andere kledingstukken afkomstig zijn uit een door de fabrikant goedgekeurd kledingsysteem. Als producten van verschillende fabrikanten met elkaar worden gecombineerd, kan de geteste beschermende werking van het totale systeem onder bepaalde omstandigheden niet meer worden gegarandeerd.

Welke tests zijn er volgens IEC 61482?

Beschermende kleding tegen storingslichtbogen wordt volgens IEC 61482 beoordeeld aan de hand van vastgestelde testprocedures. Daarbij wordt vooral onderscheid gemaakt tussen twee methoden: de box-test (DIN EN 61482-1-2) en de Arc-Rating-methode (DIN EN IEC 61482-1-1).

Beide methoden testen hoe goed een materiaal de thermische energie van een storingslichtboog vermindert. Ze verschillen qua opzet en evaluatie en zijn niet rechtstreeks met elkaar vergelijkbaar. Meer informatie over de methoden en kenmerken vind je in ons eerdere artikel over storingsboog (Duits).